Türkiye'de 1923 yılında, Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaletinin kaldırılmasıyla, ordunun siyasetin boyunduruğunda kalmaması amaçlanarak Genelkurmay Başkanlığı, hükümet ve siyaset dışına çıkarıldı.
(Ancak 95 yıl sonra bu durum değişecekti. 10 Temmuz 2018 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılan düzenlemeyle, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıkları'nın yapısında değişikliklere gidildi. Kararnamenin 338. maddesi uyarınca, Genelkurmay Başkanlığı doğrudan Milli Savunma Bakanı'na bağlandı. Bu karar, askeri ve sivil otorite ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak kayıtlara geçti.)
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş döneminde, ordunun siyasetten bağımsız, profesyonel bir yapıya kavuşturulması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, 3 Mart 1924 tarihli kanunlarla (özellikle Hilafetin İlgası ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu gibi reformların yanı sıra) ordunun siyasi makamlardan ayrıştırılmasına yönelik adımlar atılmış, Genelkurmay Başkanlığı'nın Milli Savunma Bakanlığı'ndan ayrıştırılarak doğrudan hükümete bağlı ancak siyasetin dışında konumlandırılması ilkesi benimsenmiştir. Bu düzenleme, Mustafa Kemal Atatürk'ün orduyu siyasetten uzak tutma vizyonunun bir yansımasıydı. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin sivil siyasi denetimle olan ilişkisinde uzun yıllar boyunca kendine özgü bir model oluşturan bu yapı, 2016 darbe girişimi sonrası yapılan reformlarla önemli bir dönüşüm geçirdi. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle birlikte, sivil otoritenin askeriye üzerindeki denetimini güçlendirmek amacıyla, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıkları'nın 2018 yılında doğrudan sivil bir bakan olan Milli Savunma Bakanı'na bağlanması kararı alındı. Bu değişim, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin idari yapısında Batı demokrasilerindeki sivil-asker ilişkileri modeline daha yakın bir duruma gelmesini sağlayan stratejik bir adım olarak kabul edilmektedir.
Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!